O istinskom karakteru srpskog naroda, o njegovom polozaju i nacinu vodjenja politike u bivsoj Bosni i Hercegovini, odnosno u Republici Srpskoj od njenog nastanka do danas najbolje govore zakoni i uredbe koje su njen predsednik i Skupstina donosili i koje su u Vojsci strogo postovane.

Ovde citiram samo one odluke koje su vezane za predmet moga interesovanja: odmah posle formiranja Vojske Srpske Republike Bosne i Hercegovine (kako se u pocetku zvala Republika Srpska) predsednik Republike doneo je Naredbu o primjeni pravila medjunarodnog ratnog prava u Vojsci Republike Srpske, zatim Uputstvo o postupanju sa zarobljenim licima i telegram svim predsednicima opstina o tome kako da se ophode u vezi sa zarobljenicima, sabirnim logorima i sl.

Da je srpski narod tezio miru i da nije bio pripravan za rat u bivsoj Bosni i Hercegovini govore i dve deklaracije koje je Skupstina srpskog naroda donela prve godine rata. Prva je posvecena prihvatanju i podrzavanju svih humanitarnih nastojanja Medjunarodne zajednice (11.8.1992) a druga je Deklaracija o zavrsetku rata! Kakav divan san koji su Srbi sanjali jos 17. decembra te prve ratne 1992. godine! Ali, snovima je nametnuta nemilosrdna ratna stvarnost, koja je bila pothranjivana gnusnim izmisljotinama, koje su uvecavale mrznju i bes ne samo mocnika, nego i obicnog sveta sirom zemljine kugle.

Istina stoji u sledecim dokumentima:

Na osnovu clana 174. stav 1. tacka 14 Zakona o vojsci Srpske Republike Bosne i Hercegovine ("Sluzbeni glasnik srpskog naroda u BiH", broj: 8/92), Predsjednik Srpske Republike Bosne i Hercegovine, d o n o s i

N A R E D B Uo primjeni pravila medjunarodnog ratnog prava u Vojsci Srpske Republike Bosne i Hercegovine

1. Vojska Srpske Republike Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Vojska) i Srpsko Ministarstvo unutrasnjih poslova u oruzanom sukobu primjenjuju i postuju pravila medjunarodnog ratnog prava.

Pod pravilima medjunarodnog ratnog prava u smislu stava 1. ove tacke podrazumijevaju se:

- medjunarodni ugovori koje je potpisala ili ratifikovala odnosno kojima je pristupila bivsa Socijalisticka Federativna Republika Jugoslavija,

- pravila medjunarodnog obicajnog ratnog prava,

- opste priznata nacela medjunarodnog ratnog prava.

2. Za primjenu pravila medjunarodnog ratnog prava odgovorni su komandiri i komandanti vojske i svaki pripadnik vojske ili drugog oruzanog sastava koji sudjeluje u borbenim dejstvima.

Protiv lica koja krse pravila medjunarodnog ratnog prava nadlezni starjesina je duzan da pokrene postupak za izricanje zakonom propisanih sankcija.

3. Ovlascuje se ministar odbrane Srpske Republike Bosne i Hercegovine da propise uputstvo o postupanju sa zarobljenim licima.

4. Radi upoznavanja sa pravilima medjunarodnog ratnog prava u vojsci redovno organizovati obuku.

5. Ova naredba stupa na snagu danom objavljivanja u "Sluzbenom glasniku srpskog naroda u BiH", a sastavni dio ove naredbe je uputstvo o postupanju sa ratnim zarobljenicima.

Br. 01-52/91Datum, 13.06.1992.

PREDSJEDNIK SRPSKE REPUBLIKE BOSNE I HERCEGOVINE Dr Radovan Karadzic

Na osnovu naredbe Predsjednika Predsjednistva Srpske Republike Bosnei Hercegovine broj 01-53/92 od 13. juna 1992. godine, ministar odbrane, donosi

UPUTSTVO O postupanju sa zarobljenim licima

1. Ovim uputstvom utvrdjuju se prava i duznosti vojnih lica Vojske Srpske Republike Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: vojna lica), kao i pripadnika Srpskog Ministarstva unutrasnjih poslova u postupanju sa zarobljenim licima.

2. Pod zarobljenim licima podrazumevaju se pripadnici neprijateljskih oruzanih snaga cim se predaju i poloze oruzje, odnosno posto budu savladani u borbi ili van borbe.

3. Prava i duznosti vojnog lica su da po zarobljavanju preduzme sve mjere da zarobljeno lice ne pobjegne kao i duznost da zarobljenom licu postedi zivot i da sa njim postupa covjecno.

Zabranjeno je u ma kom slucaju prema zarobljenom licu preduzimati represiju. Sa zarobljenim licima mora se postupiti covjecno i moraju se zastititi od nasilja, uvreda i zastrasivanja. Zarobljena lica zadrzavaju punu gradjansku, pravnu i poslovnu sposobnost kakvu su imali u trenutku zarobljavanja.

Takodje je duznost vojnih lica da bolesnim ranjenim zarobljenicima omoguce pruzanje medicinske nege.

4. Zarobljena lica privode se u prihvatne centre koje odredjuje starjesina ranga komandira cete i njemu ravnom i visem polozaju, prije pocetka borbenih dejstava.

U prihvatnom centru utvrdjuje se identitet zarobljenog lica, a potom, organizovano pod pratnjom sprovodi u logore za zarobljenike.

Pri privodjenju u logor zarobljeno lice obavezno ispunjava kartu o zarobljavanju propisanu normama medjunarodnog ratnog prava.

Sastavni dio ovog uputstva je obrazac karte o zarobljavanju.

5. Pod logorima za zarobljena lica se podrazumijevaju zgrade i barake u koje su smjestena zarobljena lica. Uslovi smjestaja u ovim logorima moraju biti isto tako povoljni kao i uslovi sopstvenih jedinica lociranih na tom podrucju. Pri tome treba voditi racuna o obicajima i navikama zarobljenika.

U mjesovitim logorima, zenama zarobljenicama treba obezbjediti posebne spavaonice i higijenske uredjaje.

U slucaju priblizavanja borbenih dejstava, zarobljenike treba blagovremeno evakuisati. Zarobljenim licima u logoru treba obezbediti zaklone od bombardovanja i drugih opasnosti.

6. Zarobljena lica se snabdjevaju po propisanim tablicama ishrane, ali tako da se u svemu zadovoljavaju kaloricne potrebe. Gdje god postoji mogucnost u logorima otvoriti kantine u kojima zarobljena lica mogu kupovati najnuznije potrebne artikle, kao sto su: sapun, duvan, igle, itd.

7. Posebna paznja mora se posvetiti higijeni u logoru, kao i ljekarskoj nezi i zbrinjavanju. Jednom mjesecno obavezno je sprovesti lekarsku inspekciju.

8. Komande logora su duzne da podsticu intelektualne, vaspitne, zabavne i sportske djelatnosti zarobljenih lica, kao i vrsenje vjerskih obreda ukoliko se time ne narusava unutrasnji red i disciplina.

9. Po mogucnosti oficire i njima ravna zarobljena lica treba grupisati u posebne logore, a ako to nije moguce onda u odvojene prostorije. Zarobljeni oficiri su oslobodjeni svakog rada.

10. Osim na radovima u vezi sa uredjivanjem i odrzavanjem logora, zarobljena lica mogu se upotrebljavati za radove u poljoprivredi, industriji, rudarstvu, zanatstvu, saobracaju, trgovini i drugim poslovima osim na radovima koji su u neposrednoj vezi sa ratnim dejstvima.

11. Svakom zarobljenom licu treba odmah po zarobljavanju omoguciti da posalje po jednu dopisnicu svojoj porodici, Centralnoj agenciji za obavjestavanje zarobljenih lica i Komisiji iz tacke 19 ovog uputstva.

12. O blizim pravima i duznostima zarobljenih lica i njihovom ponasanju u logoru i uslovima za izricanje disciplinskih kazni, komandant logora donosi propise koji moraju biti javno izlozeni i dostupni zarobljenim licima.

13. O svim zarobljenim licima u logoru se vodi knjiga zarobljenih lica sa azbucnim registrom iz koje treba da se vidi porodicno i licno ime, cin, datum rodjenja i broj matrikule utisnut na plocici za raspoznavanje.

14. Dozvoljeno je ispitivanje zarobljenih lica o podacima vojnog karaktera, pri cemu se prema zarobljenim licima ne smiju primenjivati bilo kakve represalije ili zastrasivanja.

15. Licne stvari, novac i predmeti od vrijednosti mogu se samo privremeno oduzeti i vratiti po otpustanju iz logora.

16. Zarobljena lica imaju pravo da u logoru imaju povjerenika koji predstavlja zarobljena lica pred logorskim vlastima, medjunarodnom komisijom Crvenog krsta i drugim organizacijama koje pruzaju pomoc zarobljenim licima.

17. Predstavnicima Medjunarodnog Crvenog krsta i drugim humanitarnim organizacijama omogucava se da u granicama mogucnosti posecuju zarobljena lica i pruzaju pomoc.

18. Za organizaciju i smestaj logora odgovaraju komandanti korpusa Vojske Srpske Republike Bosne i Hercegovine.

19. Komisija za razmjenu zarobljenih lica pri Ministarstvu pravde Srpske Republike Bosne i Hercegovine, istovremeno vrsi i ulogu biroa za obavjestavanje zarobljenim licima.

Broj 21-26/9213. juna 1992. godine

Ministar odbrane Srpske Republike BiH Pukovnik, Bogdan Subotic

KARTA O ZAROBLJAVANJU(Prednja strana)

POSTA ZA RATNE ZAROBLJENIKE, Oslobodjeno postarine

KARTA O ZAROBLJAVANJU RATNIH ZAROBLJENIKA

VAZNOOvu kartu mora da ispuni svaki zarobljenik odmah po zarobljavanju i svaki put kad promeni adresu, usled upucivanja u bolnicu ili u neki drugi logor.

Ova karta je nezavisna od posebne dopisnice koju je zarobljenik ovlascen da posalje svojoj porodici. CENTRALNOJ AGENCIJI RATNIH ZAROBLJENIKA

MEDJUNARODNI KOMITET CRVENOG KRSTA

ZENEVA(Svajcarska)

Polazeci od prava naroda na samoopredeljenje i samoorganizovanje, imajuci u vidu spremnost srpskog naroda da se medjuetnicki sukobi u Bosni i Hercegovini rijese mirnim putem i politickim sredstvima,

Slijedeci volju srpskog naroda da bude integralni dio medjunarodne zajednice,

Skupstina srpskog naroda u Bosni i Hercegovini kao jedini legitiman predstavnik i najvisi organ vlasti Srpskog naroda u Bosni i Hercegovini, u svrhu obracanja Savjetu bezbjednosti, njegovim stalnim clanicama Americi, Rusiji, Francuskoj, Kini i Velikoj Britaniji, kao i Medjunarodnoj zajednici d o n o s i

D E K L A R A C I J U o prihvatanju i podrzavanju svih humanitarnihnastojanja Medjunarodne zajednice

1. Srpske vlasti su za trenutan i bezuslovan prekid rata i postizanje konsenzusa o politickom rjesenju krize.

2. Sa srpske strane nema smetnji za humanitarne konvoje. Srpska strana je predala Aerodrom Sarajevo pod kontrolu UNPROFOR-a, dala pune garancije za kopnene koridore i otvorila sve zatvore za medjunarodnu inspekciju, a spremna je za razmjenu zarobljenika po principu "svi za sve". Stoga bilo kakva vojna intervencija u humanitarne svrhe nema opravdanja.

3. Iako srpski vojnici ne mogu da zamisle sukob sa vojnicima Engleske, Francuske, Amerike ili bilo koje druge zemlje starog srpskog saveznika, ipak bi medjunarodna vojna intervencija prerasla u nekontrolisan proces ciji ishod se ne bi mogao predvidjeti.

4. Dolazak bilo kakve druge vojske, osim nepristrasnih snaga UN kao cuvara mira, mogao bi da dovede do eskalacije rata i nesagledivih posljedica.

Greska preranog medjunarodnog priznanja Bosne i Hercegovine ne moze se ispraviti cinjenjem nove greske, vojne intervencije, koja bi se pretvorila u vojnu arbitrazu i mijesanje u medjuetnicki rat u korist jedne strane.

5. Srpske vlasti u Bosni i Hercegovini preuzimaju obaveze da prihvate sva humanitarna nastojanja Medjunarodne zajednice sa potpunom saradnjom u svim poduhvatima koji nisu u suprotnosti sa opstankom Srpskog naroda.

6. Srpska strana u Bosni i Hercegovini trazi od Savjeta bezbjednosti da objasni sta srpski narod treba da uradi da bi se izbjegla vojna intervencija i krvoprolice koje bi je pratilo.

Banja Luka, 11.8.1992. g.

SKUPSTINA SRPSKOG NARODAU BOSNI I HERCEGOVINI

S r p s k a R e p u b l i k a PREDSJEDNISTVO

SIFROVANO

Broj: 01-827/92Datum: 8.09.1992. godineUrgent strogo povjerljivo

T E L E G R A M- svim predsjednicima opstinau Srpskoj Republici -

Shodno mojoj naredbi od 13.06.1992. godine o postovanju medjunarodnog humanitarnog prava u postupku sa ratnim zarobljenicima podsjecam vas da ste licno odgovorni za zbivanja na teritoriji vase opstine. U tom smislu vas podsjecam da se u zatvorima i sabirnim centrima, protiv njihove volje ne smiju zadrzavati civili koji nisu pocinili nikakvo krivicno djelo i da morate izvesti njihovo bezbjedno pustanje na teritoriju na koju oni zele da se sklone od ratnih dejstava. To se odnosi ne samo na zene, djecu i starce nego i na bolesne pripadnike neprijateljske vojske koji se poslije pustanja nece pridruziti neprijatelju za koje nema izrazite dokaze o pocinjenju krivicnih djela.

Takodje ste duzni da nas obavijestite o eventualnom postojanju zatvora i sabirnih logora na vasoj teritoriji kako ne bi dozivljavali iznenadjenja.

Takodje ste duzni da postujete Zenevsku konvenciju kako u tretiranju zarobljenika tako i u njihovom evidentiranju i izvjestavanju naseg Crvenog krsta koji je duzan da izvjestava misiju Medjunarodnog crvenog krsta u Beogradu, Ruzveltova 61.

Cuvari zatvora su duzni da izlaze u susret Medjunarodnom crvenom krstu i Visokom komesarijatu za izbjeglice.

PREDSJEDNIK PREDSJEDNISTVA Radovan Karadzic

R e p u b l i k a S r p s k a NARODNA SKUPSTINA

Polazeci od cinjenice da se bivsa SR Bosna i Hercegovina raspala,

Isticuci da je srpski narod, braneci se istovremeno od fasizma i od islamskog fundamentalizma, oruzanim narodnim otporom odbranio svoje istorijske i etnicke teritorije i sprijecio planiran genocid nad srpskim narodom.

Objavljujuci da je srpski narod, u Gradjanskom ratu koji sam nije zapoceo, vec mu je taj rat bio nametnut, ostvario svoju legitimnu i legalnu teznju za sopstvenom i suverenom drzavom.

Koristeci suvereno pravo srpskog naroda na samoorganizovanje i samoopredjeljenje u skladu sa clanom 1. Povelje UN o pravu naroda na samoopredjeljenje,

Na osnovu clana 70. Ustava Republike Srpske, Narodna skupstina Republike Srpske je na svojoj sjednici odrzanoj dana 17.12.1992. godine usvojila

D E K L A R A C I J U O ZAVRSETKU RATA

I

1. Proglasava se da je medjuetnicki i medjuvjerski rat u bivsoj SR Bosni i Hercegovini za Republiku Srpsku zavrsen.

2. Srpski narod je odbranio svoju samostalnu i suverenu drzavu Republiku Srpsku.

3. Republika Srpska je spremna da svoje granice, koja je definisala njena Skupstina, ostvari politickim sredstvima. Sadasnje granice imaju privremeni karakter.

Sadasnje granice Republike Srpske imaju karakter privremenih granica do dana zakljucivanja mirovnog ugovora izmedju strana u sukobu u bivsoj SR Bosni i Hercegovini.

Mirovni ugovor iz prethodnog stava moze biti zakljucen tek kada se, u skladu sa Rezolucijom 787. Savjeta bezbjednosti, jedinice Vojske Republike Hrvatske povuku na teritoriju Republike Hrvatske, kada se mirnim putem i politickim sredstvima rijese svi teritorijalni i granicni sporovi izmedju konstitutivnih drzava koje su organizovane na teritoriji bivse SR Bosne i Hercegovine i kada medjunarodna zajednica bude garantovala njegovo izvrsenje.

4. Republika Srpska je iskreno spremna da otpocne pregovore o zakljucivanju mirovnog ugovora izmedju strana u gradjanskom ratu u bivsoj SR Bosni i Hercegovini i nastavi pregovore o uredjenju bivse Bosne i Hercegovine u okviru mirovne konferencije o bivsoj Jugoslaviji.

5. Drzavni organi Republike Srpske, na osnovu njenog Ustava i zakona, obezbjediti mir, zivotnu, pravnu i imovinsku sigurnost svim gradjanima, bez ikakve diskriminacije.

6. Republika Srpska saradjuje s organima medjunarodne zajednice u ostvarivanju ljudskih i manjinskih prava.

7. Drzavni organi Republike Srpske, u skladu sa svojom nadleznoscu, pozivaju sva naoruzana lica sa teritorije Republike Srpske koja se ne nalaze u sastavu Vojske Republike Srpske ili Ministarstva unutrasnjih poslova Republike Srpske da predaju svo naoruzanje koje posjeduju ili da se stave pod komandu Vojske Republike Srpske.

Sprecava se, u skladu sa zakonom, svako dalje oruzano djelovanje na teritoriji Republike Srpske.

8. Amnestiraju se sva lica koja su ucestvovala u oruzanim sukobima a nisu pocinila ratne zlocine.

Ratni zlocinci se gone u skladu sa Zakonom.

II

9. Republika Srpska i dalje preduzima sve potrebne mjere za razmjenu ratnih zarobljenika i za raspustanje zatvora za ratne zarobljenike.

10. Republika Srpska je spremna da otpocne pregovore o uspostavljanju ekonomskih odnosa sa drugim dijelovima bivse SR Bosne i Hercegovine i bivse SFR Jugoslavije.

11. Republika Srpska iskreno saradjuje sa OUN, Savjetom bezbjednosti, Mirovnom konferencijom o bivsoj Jugoslaviji, UNPROFOR-om, Medjunarodnim komitetom Crvenog krsta i Visokim komesarijatom za izbjeglice u sprovodjenju rezolucija Savjeta bezbjednosti, dopremanje humanitarne pomoci i pruzanju svake druge pomoci potrebne stanovnistvu na podrucjima zahvacenim ratnim dejstvima.

III

Ova deklaracija stupa na snagu osmog dana od dana donosenja.

PREDSJEDNIK NARODNE SKUPSTINE Mr Momcilo Krajisnik